သတိလစ်နေသော လူနာကို ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (Moving an Unconscious Patient)
Quick Summary
သတိလစ်နေသူကို တွေ့ရှိပါက ရှေးဦးစွာ မိမိအန္တရာယ်ကင်း/မကင်း စစ်ဆေးပါ။ မီးလောင်ခြင်း၊ ယာဉ်ကြောပိတ်ခြင်းကဲ့သို့ အသက်အန္တရာယ်ရှိမှသာ လူနာကို ရွှေ့ပြောင်းပါ။ ကျောရိုးဒဏ်ရာမရှိဟု သေချာမှသာ ဘေးတိုက်စောင်း (Recovery Position) ထားပါ။ ပက်လက်အနေအထားသည် အန်ဖတ်နင်၍ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပိတ်နိုင်သဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Steps
အန္တရာယ်နှင့် အသက်ရှူနှုန်း စစ်ဆေးပါ (Assess Safety and Vitals) - လူနာနားမကပ်ခင် ပတ်ဝန်းကျင်အန္တရာယ်ကို အရင်ကြည့်ပါ။ စိတ်ချရလျှင် လူနာ၏ ပခုံးကို ပုတ်ပြီး ခေါ်ကြည့်ပါ။ တုံ့ပြန်မှုမရှိပါက နားကို လူနာပါးစပ်နားကပ်၊ မျက်လုံးက ရင်ဘတ်ကိုကြည့်ပြီး အသက်ရှူ/မရှူ (Look, Listen, Feel) စစ်ဆေးပါ။
လည်ပင်းကို ငြိမ်အောင်ထိန်းပါ (Stabilize Head and Neck) - လူနာကို မဖြစ်မနေ ရွှေ့ရမည်ဆိုပါက (သို့မဟုတ်) မရွှေ့မီ ခေါင်းနှင့် လည်ပင်းကို လုံးဝ မလှုပ်ရှားစေရန် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဘေးမှညှပ်၍ တည့်တည့်မတ်မတ် ထိန်းထားပေးပါ။ လည်ပင်းကို လုံးဝ အကွေးအဆန့် မလုပ်ရပါ။
ဘေးတိုက်စောင်း အနေအထား ပြုလုပ်ပါ (Recovery Position) - အသက်ရှူနေပြီး ကျောရိုးဒဏ်ရာမရှိဟု သေချာပါက အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပွင့်စေရန် "Recovery Position" ထားရပါမည်။ လူနာကို ဘေးစောင်းလိုက်ပါ။ အပေါ်ရောက်နေသော ခြေထောက်ကို ကွေး၍ ထောက်ထားပါ။ အပေါ်ရောက်နေသော လက်ကို ပါးအောက်တွင် ခုထားပေးပါ။
အကူအညီခေါ်ပြီး စောင့်ကြည့်ပါ (Call Help and Monitor) - လူနာကို ဘေးစောင်းထားပြီးပါက ၁၉၂ (သို့) အရေးပေါ်အဖွဲ့ကို ချက်ချင်းခေါ်ပါ။ လူနာဘေးမှ မခွာဘဲ အသက်ရှူနေခြင်း ရှိ/မရှိကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်ပါ။
Do's and Don'ts
ပြုလုပ်ရန် (Do's)
- မိမိကိုယ်တိုင် အန္တရာယ်ကင်း/မကင်း အရင်စစ်ဆေးပါ။
- အသက်ရှူခြင်းနှင့် သွေးခုန်နှုန်းကို စစ်ဆေးပါ။
- အရေးပေါ် အန္တရာယ်ရှိမှသာ (မီး၊ ယာဉ်ကြော၊ ဓာတ်လိုက်) လူနာကို ရွှေ့ပါ။
- ရွှေ့ပြောင်းရပါက ခေါင်း၊ လည်ပင်းနှင့် ကျောရိုးကို တစ်ဖြောင့်တည်းထား၍ ရွှေ့ပါ။
- အသက်ရှူနေပြီး ကျောရိုးဒဏ်ရာမရှိပါက ဘေးတိုက်စောင်း (Recovery position) ထားပါ။
ရှောင်ကြဉ်ရန် (Don'ts)
- ကျောရိုးဒဏ်ရာရသည်ဟု သံသယရှိပါက (အသက်အန္တရာယ် မရှိလျှင်) လူနာကို လုံးဝ မရွှေ့ပါနှင့်။
- လည်ပင်းနှင့် ကျောရိုးကို ကွေးခြင်း၊ လှည့်ခြင်း၊ လိမ်ခြင်း မလုပ်ပါနှင့်။
- သတိလစ်နေသူကို ပက်လက်အနေအထားအတိုင်း ပစ်မထားပါနှင့် (လျှာပိတ်ခြင်း၊ အန်ဖတ်နင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်)။
- "အိပ်ပျော်နေသည်" ဟု အလွယ်ယူဆခြင်း မလုပ်ရ။
- လူနာကို တစ်ဦးတည်း အတင်းမ၊ အတင်းဆွဲရွှေ့ခြင်း မပြုလုပ်ရ (အနည်းဆုံး လူ ၂ ယောက်မှ ၃ ယောက် အကူအညီယူပါ)။
Conclusion / Final Advice
သတိလစ်နေသောလူနာကို ပြုစုရာတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပွင့်နေစေရန်မှာ အဓိက ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပက်လက်မထားဘဲ ဘေးစောင်း (Recovery Position) ထားခြင်းက အသက်ကယ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် လည်ပင်းနှင့် ကျောရိုးထိခိုက်သည်ဟု ယူဆရပါက (ဥပမာ- အမြင့်မှပြုတ်ကျခြင်း) လူနာကို လုံးဝ မရွှေ့ဘဲ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကိုသာ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါ။