Urgent

အဖျားကြီးခြင်း (Management of High Fever)

Quick Summary

လူကြီး >၃၉°C (၁၀၂°F) နှင့် ကလေး >၃၈°C (၁၀၀.၄°F) ကျော်လျှင် အဖျားကြီးသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ အပူချိန်ကို တိကျစွာတိုင်းတာပြီး ပိုလျှံနေသော အဝတ်/စောင်များကို ဖယ်ရှားပါ။ ပါရာစီတမောကို ကိုယ်အလေးချိန်အလိုက် တိုက်ကျွေးပြီး ရေများများတိုက်ပါ။ ရေခဲရေ သို့မဟုတ် ရေအေးဖြင့် ရေပတ်တိုက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

အာရုံစိုက် နားထောင်ပါ

Steps

step1
1

အဖျားတိုင်းပြီး အဝတ်လျှော့ပါ (Measure and Uncover) - အဖျားကို သာမိုမီတာ (ပါးစပ်၊ နားထင် သို့မဟုတ် ဂျိုင်းကြား) ဖြင့် တိကျစွာ တိုင်းတာပါ။ "ချွေးထွက်အောင်" ဟုဆိုကာ စောင်ထူကြီးများ ခြုံပေးခြင်းမပြုရ။ အပူထွက်စေရန် ပိုလျှံနေသော အဝတ်အစားနှင့် စောင်များကို ဖယ်ရှားပေးပါ။

step2
2

ဆေးတိုက်ပါ (Administer Medication Correctly) - ပါရာစီတမော (Acetaminophen) သို့မဟုတ် အိုင်ဘူပရိုဖန် (Ibuprofen) ကို တိုက်ပါ။ ကလေးများအတွက် "အသက်" အရ မဟုတ်ဘဲ "ကိုယ်အလေးချိန်" အလိုက် (တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၁၅ မီလီဂရမ်နှုန်း) တွက်ချက်ပြီး တိုက်ကျွေးပါ။ အက်စပရင် (Aspirin) လုံးဝ မတိုက်ရ။

step3
3

ရေတိုက်ပြီး ရေပတ်တိုက်ပါ (Hydrate and Sponge) - အဖျားကြီးခြင်းကြောင့် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်မှုကို ကာကွယ်ရန် ရေ၊ ဓာတ်ဆားရည် သို့မဟုတ် သစ်သီးဖျော်ရည် များများတိုက်ပါ။ အပူချိန်ကျစေရန် ရေခဲရေ မသုံးဘဲ "ရေကြက်သီးနွေး" (Lukewarm water) ဖြင့်သာ နှဖူး၊ ဂျိုင်း၊ ပေါင်ခြံတို့ကို ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။

step4
4

ဆရာဝန်ပြပါ (Seek Medical Care if needed) - အဖျားသည် ၃ ရက်ထက် ပိုကြာလျှင်၊ အဖျားအရမ်းကြီးပြီး တက်သွားလျှင်၊ အန်ခြင်း/မှိန်းခြင်း ဖြစ်လျှင် သို့မဟုတ် အနီကွက်များ ထွက်လာလျှင် ဆေးရုံ/ဆေးခန်းသို့ ချက်ချင်း သွားရောက်ပြသပါ။

Do's and Don'ts

ပြုလုပ်ရန် (Do's)

  • အဖျားကို သာမိုမီတာဖြင့် တိကျစွာ တိုင်းပါ။
  • ပိုလျှံနေသော အဝတ်အစားနှင့် စောင်များကို ဖယ်ရှားပါ။
  • ကလေးများအတွက် ပါရာစီတမောကို ကိုယ်အလေးချိန် (15mg/kg) တွက်ချက်၍ တိုက်ပါ။
  • ရေနှင့် အရည်များများ ဝင်အောင် တိုက်ပါ။
  • ရေကြက်သီးနွေး (Lukewarm water) ဖြင့် ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။

ရှောင်ကြဉ်ရန် (Don'ts)

  • အသက် ၁၈ နှစ်အောက် ကလေးများအား အက်စပရင် (Aspirin) လုံးဝ မတိုက်ရ (Reye's syndrome ဖြစ်စေနိုင်သည်)။
  • ရေခဲ သို့မဟုတ် ရေအေး (Ice water) ဖြင့် ရေပတ်မတိုက်ရ (ချမ်းတုန်ပြီး အပူချိန် ပိုတက်စေသည်)။
  • "ချွေးထုတ်ရန်" ဟုဆိုကာ အဝတ်ထူကြီးများ ဝတ်ပေးခြင်း၊ စောင်ထူကြီးများ ခြုံပေးခြင်း မပြုရ။
  • ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မရှိဘဲ အဖျားကျဆေး အမျိုးမျိုးကို တပြိုင်နက်တည်း ရောတိုက်ခြင်း မပြုရ။

Conclusion / Final Advice

အဖျားကြီးခြင်းသည် ရောဂါမဟုတ်ဘဲ ရောဂါ၏ လက္ခဏာတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ အဓိကမှာ လူနာကို သက်တောင့်သက်သာရှိစေရန်နှင့် ရေဓာတ်မခမ်းခြောက်စေရန် ဖြစ်သည်။ ရေခဲရေသုံးခြင်းနှင့် စောင်ထူခြုံခြင်းကဲ့သို့ မှားယွင်းသော အယူအဆများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ကလေးငယ်များတွင် ကိုယ်အလေးချိန်အလိုက် ဆေးတိုက်ရန် အထူးသတိပြုပါ။