မြွေကိုက်ခံရလျှင် (Snake Bites)
Quick Summary
မြွေကိုက်ခံရလျှင် လူနာကို မလှုပ်ရှားစေဘဲ ငြိမ်ငြိမ်နေစေပါ။ ကိုက်ခံရသောနေရာကို နှလုံးထက်နိမ့်အောင်ထားပါ။ ဒဏ်ရာကို ခွဲခြင်း၊ စုပ်ခြင်း၊ ကြိုးစည်းခြင်း (Tourniquet) လုံးဝ မလုပ်ရ။ လက်ဝတ်ရတနာများ ချက်ချင်းချွတ်ပြီး ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံးသွားပါ။
Steps
လူနာကို ငြိမ်အောင်ထားပါ (Stay Calm and Immobilize) - လူနာကို ဘေးကင်းသော နေရာတွင် ထိုင်ခိုင်း သို့မဟုတ် လှဲနေခိုင်းပါ။ စိတ်လှုပ်ရှားပါက နှလုံးခုန်မြန်ပြီး အဆိပ်ပျံ့လွယ်သောကြောင့် အေးဆေးတည်ငြိမ်အောင် အားပေးပါ။ ကိုက်ခံရသောနေရာ (ခြေ/လက်) ကို မလှုပ်ရှားစေဘဲ နှလုံးထက် နိမ့်အောင်ထားပါ။
ပစ္စည်းများကို ဖယ်ရှားပါ (Remove Constricting Items) အဆိပ်ကြောင့် လျင်မြန်စွာ ရောင်ရမ်းလာနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လက်စွပ်၊ နာရီ၊ ခြေကွင်းနှင့် ကျပ်နေသော အဝတ်အစားများကို ရောင်ရမ်းမှုမစခင် ချက်ချင်း ချွတ်ထားပါ။ မချွတ်ပါက သွေးမလျှောက်တော့ဘဲ ခြေလက်ပုပ်သွားနိုင်ပါသည်။
အမှတ်အသားပြုပြီး ဆေးကြောပါ (Mark and Clean) အချိန်ရလျှင် ဒဏ်ရာကို ဆပ်ပြာနှင့် ရေအသုံးပြု၍ ညင်သာစွာ ဆေးကြောပါ။ ရောင်ရမ်းနေသည့် အနားသတ်ကို ခဲတံ/ဘောပင်ဖြင့် ဝိုင်းထားပြီး အချိန်ကို ရေးမှတ်ထားပါ။ (ဒါက ဆရာဝန်အတွက် အဆိပ်ပျံ့နှံ့မှုကို သိရှိရန် အထောက်အကူပြုသည်)။
ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းပို့ပါ (Transport to Hospital) လူနာကို လမ်းလျှောက်ခိုင်းခြင်း မပြုဘဲ (ပွေ့ချီခြင်း သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်ဖြင့်) နီးစပ်ရာ ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံးပို့ပါ။ မြွေကို မှတ်မိအောင် ကြည့်ထားပါ (သို့သော် ဖမ်းရန်/သတ်ရန် မကြိုးစားပါနှင့်)။
Do's and Don'ts
ပြုလုပ်ရန် (Do's)
- လူနာကို အေးဆေးတည်ငြိမ်အောင် အားပေးပါ။
- ကိုက်ခံရသောနေရာကို နှလုံးထက် နိမ့်အောင်ထားပါ။
- လက်ဝတ်ရတနာများနှင့် တင်းကျပ်သောအဝတ်အစားများ ချက်ချင်းချွတ်ပါ။
- ရောင်ရမ်းမှု၏ အစွန်းကို ဘောပင်ဖြင့် ဝိုင်းပြီး အချိန်မှတ်ထားပါ။
- မြွေ၏ အရောင်၊ ပုံစံကို မျက်လုံးဖြင့် မှတ်သားပါ။
- ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်းသွားပါ (အဆိပ်ဖြေဆေး လိုအပ်နိုင်သည်)။
- အချိန်ရလျှင် ဒဏ်ရာကို ဆပ်ပြာနှင့် ရေဖြင့် ညင်သာစွာ ဆေးပါ။
ရှောင်ကြဉ်ရန် (Don'ts)
- ဒဏ်ရာကို ဓားဖြင့်ခွဲခြင်း သို့မဟုတ် အဆိပ်ကို ပါးစပ်ဖြင့် စုပ်ထုတ်ရန် ကြိုးစားခြင်း လုံးဝ မလုပ်ရ။
- သွေးတိတ်အောင်စည်းသောအစည်း (Tourniquet/ကြိုး) ဖြင့် ဒဏ်ရာအထက်မှ စည်းခြင်း လုံးဝ မလုပ်ရ (ခြေလက်ပုပ်သွားနိုင်သည်။)
- ရေခဲကပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေထဲသို့နှစ်ခြင်း မလုပ်ရ။
- အရက်၊ ကဖိန်းဓာတ် သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းဆေးများ တိုက်ကျွေးခြင်း မလုပ်ရ။
- မြွေကို လိုက်ဖမ်းရန် သို့မဟုတ် သတ်ရန်ကြိုးစားခြင်း မလုပ်ရ (ထပ်ကိုက်ခံရနိုင်သည်)။
- ရိုးရာကုထုံးများဖြင့် အချိန်မဖြုန်းရ။
Conclusion / Final Advice
မြွေကိုက်ခံရလျှင် အချိန်သည် အသက်ဖြစ်သည်။ လူနာကို မလှုပ်ရှားစေခြင်းနှင့် ဆေးရုံသို့ အမြန်ရောက်ရှိခြင်းသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဒဏ်ရာကို ခွဲခြင်း၊ စုပ်ခြင်းနှင့် ကြိုးစည်းခြင်းတို့သည် လူနာကို ပိုမိုအန္တရာယ်ဖြစ်စေကြောင်း အထူးသတိပြုပါ။ မြွေကိုက်ခံရပါက နီးစပ်ရာ ဆေးရုံတွင် အဆိပ်ဖြေဆေး (Anti-venom) ထိုးနှံခြင်းကသာ အသက်ကယ်နိုင်သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။