ဓာတ်လိုက်ခြင်း (First Aid for Electrocution)
Quick Summary
ဓာတ်လိုက်နေသော လူနာကို တွေ့ပါက ချက်ချင်း သွားမကိုင်ပါနှင့်။ မိမိပါ ဓာတ်လိုက်နိုင်ပါသည်။ ပထမဦးစွာ မိန်းခလုတ် (Main Switch) ကို ပိတ်ပါ။ မပိတ်နိုင်ပါက ခြောက်သွေ့သော သစ်သားတုတ်၊ ပလတ်စတစ်တို့ဖြင့် ဖယ်ရှားပါ။ ထို့နောက် အသက်ရှူ/မရှူ စစ်ဆေး၍ လိုအပ်ပါက CPR လုပ်ပါ။ အပြင်ပန်းကြည့်ကောင်းနေသော်လည်း နှလုံးထိခိုက်နိုင်သဖြင့် အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ် ချက်ချင်းခေါ်ပါ။
Steps
လျှပ်စစ်ဖြတ်တောက်ပါ (Cut the Power) လူနာကို မကိုင်တွယ်မီ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အရင်ဖြတ်တောက်ပါ။ ကိုယ်တိုင် ဘေးကင်းအောင် ခြောက်သွေ့သော ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် ရပ်ပါ။ လက်ကို ခြောက်သွေ့အောင်ထားပြီး သတ္တုပစ္စည်းများကို မကိုင်မိအောင် နေပါ။
ဘေးကင်းအောင် ဖယ်ရှားပါ (Separate from Source) မိန်းခလုတ် ပိတ်၍မရပါက လျှပ်စစ်မစီးသော ပစ္စည်း (ဥပမာ - ခြောက်သွေ့သော တံမြက်စည်းရိုး/သစ်သားတုတ်၊ ပလတ်စတစ်ခုံ) ကို အသုံးပြု၍ လူနာကို လျှပ်စစ်ကြိုးနှင့် ဝေးရာသို့ ဖယ်ထုတ်ပါ။
အသက်ရှူမှုစစ်ဆေးပြီး CPR လုပ်ပါ (Check Vitals & CPR) လူနာ လွတ်ကင်းသွားပါက တုံ့ပြန်မှုနှင့် အသက်ရှူ/မရှူ စစ်ဆေးပါ။ အသက်မရှူပါက (သို့) နှလုံးခုန်ရပ်နေပါက CPR (ရင်ဘတ်ဖိခြင်း) ချက်ချင်းစတင်ပါ။ အသက်ရှူနေပါက ဘေးစောင်း (Recovery Position) ထားပါ။
ဒဏ်ရာပြုစုပြီး ဆေးရုံပို့ပါ (Treat Burns & Call Help) အရေးပေါ်အကူအညီ (၁၉၂) ချက်ချင်းခေါ်ပါ။ လျှပ်စစ်ပြတ်သွားပြီဟု သေချာမှသာ မီးလောင်ဒဏ်ရာများကို ရေအေးဖြင့် မိနစ် ၂၀ ခန့် လောင်းချပြီး သန့်ရှင်းသော အဝတ်ဖြင့် အုပ်ပါ။ ကူညီရေးရောက်သည်အထိ လူနာကို နွေးနွေးထွေးထွေးထားပါ။
Do's and Don'ts
ပြုလုပ်ရန် (Do's)
- လူနာကို မကိုင်တွယ်မီ ပထမဦးစွာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ဖြတ်တောက်ပါ။
- ခြောက်သွေ့သော ကြမ်းပြင်ပေါ်ရပ်၍ လျှပ်စစ်မစီးသော သစ်သား/ပလတ်စတစ်ဖြင့် လူနာကို ဖယ်ရှားပါ။
- အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကူအညီ ချက်ချင်းခေါ်ဆိုပါ။
- လူနာ အသက်မရှူပါက သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်မရှိပါက CPR ချက်ချင်း စတင်ပြုလုပ်ပါ။
- အသက်ရှူနေပါက ဘေးစောင်းအနေအထား (Recovery position) တွင် ထားပါ။
- လျှပ်စစ်ပြတ်သွားပြီဖြစ်ပါက မီးလောင်ဒဏ်ရာများကို ရေအေး မိနစ် ၂၀ ခန့် လောင်းချပါ။
- လက်စွပ်၊ လက်ပတ်နာရီ၊ ကျပ်နေသောအဝတ်အစားများကို ဖယ်ရှားပါ။
ရှောင်ကြဉ်ရန် (Don'ts)
- လျှပ်စစ်ကို အရင် မဖြတ်တောက်ဘဲ လူနာကို လုံးဝ မထိပါနှင့် (ကိုယ်တိုင်ပါ ဓာတ်လိုက်နိုင်သည်)။
- သတ္တုပစ္စည်းများ (ဓား၊ သံချောင်း စသဖြင့်) ကို အသုံးပြု၍ လူနာကို မဖယ်ပါနှင့်။
- အမြင့်မှကျထားလျှင် ကျောရိုးထိခိုက်နိုင်သဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ လူနာကို မရွှေ့ပါနှင့်။
- လူနာအပြင်ပန်းကောင်းနေသော်လည်း "စောင့်ကြည့်" ခြင်းမျိုး မလုပ်ပါနှင့် (ဆေးရုံချက်ချင်းပို့ပါ)။
- မီးလောင်ဒဏ်ရာပေါ်တွင် ရေခဲ၊ သွားတိုက်ဆေး၊ ထောပတ် လိမ်းခြင်း၊ အရည်ကြည်ဖုဖောက်ခြင်း မလုပ်ရ။
- လူနာ မှိန်းနေပါက၊ အန်နေပါက အစာ/အရည် ချက်ချင်း မတိုက်ပါနှင့်။
- မြေပြင်ပေါ်ကျနေသော ဓာတ်ကြိုးများ သို့မဟုတ် ရေလွှမ်းနေသောနေရာသို့ ပြန်မဝင်ပါနှင့်။
Conclusion / Final Advice
ဓာတ်လိုက်ခံရသူကို ကယ်တင်ရာတွင် "မိမိကိုယ်တိုင် ဘေးကင်းရေး" သည် ပထမဆုံး စည်းမျဉ်းဖြစ်သည်။ ဓာတ်လိုက်သည့်အခါ ပြင်ပအရေပြား ကောင်းမွန်နေသော်လည်း နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်းနှင့် အတွင်းအင်္ဂါများ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်နိုင်သဖြင့် ဆေးရုံသို့ မဖြစ်မနေ ပြသရပါမည်။ နေ့စဉ်ဘေးကင်းရေးအတွက် အကြံပြုချက်များ - ရေချိုးခန်း၊ မီးဖိုချောင်များတွင် လျှပ်စီးလွတ်ခလုတ် (RCD/GFCI) အသုံးပြုပါ။ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ရေနှင့်ဝေးရာတွင်ထားပြီး လက်စိုနေစဉ် ပလပ်မကိုင်ပါနှင့်။ ပျက်စီးနေသော ကြိုးများကို ချက်ချင်းလဲလှယ်ပါ။ ကလေးများ ဘေးကင်းစေရန် မီးပလပ်ပေါက်များကို အုပ်ထားပြီး အားသွင်းကြိုးများကို လက်လှမ်းမမီသော နေရာတွင်ထားပါ။